Denk aan uw naaste

Kinderen zijn volwassenen ver vooruit wanneer het gaat om ontdekken en experimenteren.
Wij gebruiken een verrekijker om objecten op afstand waar te nemen, zoals een vogel op zo’n 50 meter afstand of een eekhoorn die tegen een boomstam omhoog rent. Een verrekijker richt onze aandacht op een klein gebied. Met dit hulpmiddel kan men bijvoorbeeld een insect waarnemen dat zich in een spleet van de schors van een boom op enige afstand bevindt.
Een kind zal de verrekijker echter ook omdraaien en zo een veel groter gebied zien, zonder focus op kleine details. Op die manier komt het kind tot een andere conclusie over zijn omgeving.
Wat als wij de nieuwsgierigheid van een kind zouden navolgen bij het bestuderen van de Bijbelse geschiedenis/verhalen? Laten we eens vanop afstand naar de Bijbel kijken, alsof we door een omgekeerde verrekijker kijken.
God schiep onze wereld en het was ‘zeer goed’. We lezen niets over ‘religieuze’ verplichtingen of leerstellingen die gevolgd moesten worden. Daarna begint de stroom van het leven; die werd (her)start met één man, Abram, vervolgens Mozes en Jozua; de aartsvaders werden gevolgd door verschillende systemen, de richters werden gevolgd door koningen…
Na Maleachi volgden ongeveer vier eeuwen van ‘kerkelijke’ stilte, waarna Johannes de Doper op het toneel verscheen. Dit werd bekroond door de aanwezigheid van Jezus te midden van het volk.
Sinds het verlaten van de oorspronkelijke verblijfplaats (Genesis) heeft de mensheid een ware achtbaan van het leven doorgemaakt — soms beter, dan weer slechter. De Bijbel biedt slechts een glimp van een klein deel van de mensheid, met focus op het Midden-Oosten. Dat moet een afspiegeling zijn geweest van wat overal ter wereld gebeurde. De mensheid slaagde er eenvoudigweg niet in om uit deze achtbaan levensstijl te stappen, een levenswijze die doorheen de geschiedenis zoveel verdriet en leed heeft veroorzaakt voor zovelen.
Wij allemaal zouden wensen dat het vroeger anders was geweest, en nog meer wensen we dat het vandaag anders zou zijn. Denk eens in hoe het leven vandaag zou zijn als de vrede van Eden nog steeds over onze wereld heerste.
Mogelijk? Zeker, in theorie. Jezus heeft laten zien dat God wel degelijk een verschil kan maken. Nee, laten we het anders formuleren: het leven zou beter zijn als mensen Gods richtlijnen voor het leven zouden volgen.
Maar wat was de oplossing? Misschien moeten we eerst vragen: wat was eigenlijk het probleem? Daarover bestaan waarschijnlijk evenveel meningen als er mensen zijn.

Het zijn Gods daden die ons zullen informeren. Van tijd tot tijd werden de mensen via profeten gewezen op tekortkomingen. Wat opvalt, is dat mensen meestal geen verband zagen tussen hun moeilijkheden en hun eigen gedrag.
God greep in door zelf naar onze aardse woonplaats te komen om persoonlijk voor te leven wat voor iedereen heilzaam is. Opmerkelijk daarbij is dat Gods handelen niet gericht was op wat verkeerd was, maar op wat goed was.
Wanneer we kijken naar wat Jezus deed en hoe Hij het deed, wordt duidelijk dat Jezus leiding gaf door voorbeeld, en zo Gods aanbevelingen zichtbaar maakte.
Het begon oorspronkelijk zonder regels of voorschriften (in Genesis), slechts met één klein verboden onderdeel. Later gaf God meer gedetailleerde richtlijnen voor harmonieus samenleven. Lees die tien ‘geboden’ eens aandachtig en sta even stil: wie heeft er baat bij wanneer mensen volgens die richtlijnen leven? In de loop der tijd hebben wij die richtlijnen omgevormd tot wetten, en naleving werd voor ons een maatstaf van onze trouw aan God.
Hebben wij Gods plan niet volledig op zijn kop gezet? Hoe vreemd het ook klinkt, en hoezeer we daar misschien tegenin willen gaan: God is niet rechtstreeks betrokken bij de dagelijkse activiteiten van de mensheid. Wij kunnen oorlogen beginnen, ons milieu vergiftigen, mannen kunnen hun vrouwen en kinderen mishandelen, en we kunnen goedbedoelende mensen misleiden in corrupte financiële constructies. Ieder van ons kan die lijst nog aanvullen. God heeft ons allemaal een enorme vrijheid gegeven om ons eigen leven te beheren. De meesten van ons doen dat met de medemens in gedachten, maar we moeten toegeven dat we soms onbedoeld van het pad afdwalen, eenvoudigweg omdat we niet gevoelig genoeg zijn.

Onze oplossing bestaat er dan vaak in om nog meer regels en voorschriften toe te voegen om misstappen in te perken — met beperkt succes. Het resultaat is een wereld waarin we scheefgroei als normaal zijn gaan beschouwen en waarin het afdwingen van regels en voorschriften als de oplossing geldt. Als alle mensen voortdurend tot gehoorzaamheid gedwongen konden worden, wat zou dit dan een prachtige wereld zijn.

Overtuigd? Ik betwijfel het. Welke oplossingen zouden wij zelf aan deze wereld aanbieden als wij het voor het zeggen hadden? Jezus, de meester van weinig woorden, stelt een eenvoudige oplossing voor — niet om aan anderen op te leggen, maar om zelf in praktijk te brengen:

Denk aan uw naaste…